مجموعه. تولیدی. وهنری معرق چوب. سیمرغ با بیش از 19 سال فعالیت

آرشیو آموزش

در این بخش می توانید آرشیو آموزش را مشاهده نمایید.

چوب شناسی



(بیشتر…)

هنر معرق

هنر معرق

 

هنر های سنتی ایران هنر های اصیل مردمی هستند که از فطرت پاک مردم نشات می گیرند، این هنر از دیرباز در تمامی شئون زندگی مردم رسوخ کرده است و به صورت جزئی تفکیک ناپذیر در آمده اند.

گذشت زمان و حوادث دوران نتوانسته صخره پرصلبت هنر ایران را فرسایش دهد. این هنرها از گذشته تا الان بدون تغییرات زیاد باقی مانده اند و اگر به آنها توجه نشود رفته رفته به بوته فراموشی سپرده خواهند شد.

/هنر معرق

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.09112570270 

تعریف معرق

تعریف معرق

معرق به معنای وصله ، تکه تکه و رگه رگه می باشد و اصولاَ به هر چیز رگه دار معرق گویند.

ولی مفهوم معرق چوب ایجاد نقشهاست که از دوربری و تلفیق چوبهای رنگی و مصالح دیگر مثل فیبر، خاتم، فلز، صدف واستخوان  روی زمینه چوب یا رنگ پلی استر می باشد.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

تاریخچه معرق

تاریخچه معرق

هنر معرق کاری در قرن ششم هجری در دوره سلجوقی متداول شد و در قرن هشتم هجری در دوره صفویه به اوج شکوفایی خود رسید.

معرق روی چوب شباهت بسیاری با معرق کاشی دارد. وجه تشابه این دو رشته در شیوه کار میباشد که در هر دو مورد ، نقش ها از ترکیب قطعات رنگی جنس مورد نظر شکل می گیرد.

هنر معرق چوب در آغاز برای تزیین سطح میز، بوفه و در بکار برده میشد و تنها نقشهای اسلیمی با ۵ رنگ چوب آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد، توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع از خاتم هم استفاده میشد.

در آن زمان شیوه ی معرق کاری در مقایسه با امروز متفاوت بود بدین صورت که ابتدا طرح مشخص شده را روی چوب پیاده می کردند و بعد به وسیله کارد مخصوص (مغار) محل قرار گرفتم نقشها را روی شی مورد نظر مطابق طرح می کندند، سپس نقش ها را از چوب های رنگی که به وسیله اره دوربری می کردند در محل مقرر قرار می دادند.

نخستین تابلوی موجود در رابطه با اشباع نقش های کنده شده به وسیله ی چوب های رنگی، تابلویی است با طرح دو سوار کار که در سال ۱۳۱۳ توسط احمد رعنا ساخته شد و تابلویی دیگر اثر عباس شهمیرزادی با نقش یک زن که مربوط به سال ۱۳۱۴ می باشد.

تا سال ۱۳۳۴ اجرای معرق با همان ۵ رنگ محدود انجام می شد تا اینکه محمد طاهر امامی در پی تنوع رنگ بیشتری در معرق و بکارگیری مواد شیمیایی رنگی به جای چوب زمینه شد و به عنوان نمونه روی یک راکت تنیس میز ، بصورت معرق نقشهایی با استفاده از مواد یافته شده بوجود آمد و بدین ترتیب در پی شناسایی گوناگونی رنگ، انواع چوبهای صنعتی شناخته شد.

تابلوی مرغ و آشیانه در سال ۱۳۴۲ توسط محمد طاهر امامی ساخته شد که مرغ آن کاملا برجسته و از جنس صدف بود که به معرق تمام برجسته معروف شد.

در سال ۱۳۰۹ هجری شمسی استاد حسین طاهر زاده بهزاد و گروهی از هنرمندان نام آور هنر های سنتی از سراسر کشور در تهران مدرسه صنایع مستظرفه را ایجاد کردند

سر انجام این اداره کل در سال ۱۳۴۶ به اداره کارهای هنری تغییر نام داد و در سال ۱۳۵۴۷ به عنوان یکی از واحد های دفتر پژوهش و آفرینش، ادامه کار داد. در سال ۱۳۶۲ با تاسیس رسمی اداره آموزش این اداره کل، فراگیری هنرهای سنتی برای عموم بصورت رایگان شروع به کار کرد.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.09112570270 قدبنان 

انواع معرق از نظر زمینه

انواع معرق از نظر زمینه

انواع معرق از نظر زمینه شامل موارد زیر می شود:

الف – معرق زمینه چوب

ب – معرق زمینه رنگ (پلی استر)

معرق زمینه چوب. معرقی  که هم. طرح  و هم زمینه. آن از چوب میباشد

معرق زمینه رنگ معرقی که طرح آن  از چوب وزمینه  آن از رنگ پلی استر می باشد

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.09112570270 قدبنان 

تاریخچه معرق

ابزار مورد نیاز معرق

در این بخش ابزار مورد نیاز معرق و علت وجود ترمه در پیشکار و همچنین انواع اره مویی و طریقه بستن تیغه بر روی کمان و انواع سوهان آموزش داده خواهد شد

ابزار مورد نیاز معرق به شرح زیر می باشد:

۱-میز کار: وسیله ای است که کلیه عملیات کارگاهی بر روی آن انجام می گیرد و جنس رویه (سطح) میز کار از چوب می باشد ولی پایه میز کار می تواند از چوب یا فلز باشد. ارتفاع میز کار ۸۰ تا ۹۰ سانتیمتر است ولی طول و عرض میز بستگی به تعداد افراد و اندازه کارگاه دارد.

۲- پیشکار: قطعه چوب مستعطیل شکلی است که برای ثابت نگه داشتن قطعات هنگام برش بکار می رود.

جنس پیشکار معمولا” از نئوپان چند لایی و  mdf می باشد که بهترین نوع پیشکار mdf است زیرا به خاطر صیقل بودن سطح آن چوب براحتی روی پیشکار حرکت می کند . مناسبترین ابعاد پیشکار عرض ۱۰-۱۵ سانتیمتر و طول ۲۰-۳۰ سانتیمتر می باشد. روی پیشکار شکافی وجود دارد که به آن ترمه می گویند.

البته ترمه برای افراد چپ دست در جهت راست و برای راست دست در جهت چپ می باشد. پیشکار بوسیله سه عدد پیچ یا میخ بر روی میز کار نصب میشود. برای نصب پیشکار بر روی میز از انتهای ترمه تا لبه میز به اندازه یک مشت بسته باید فاصله داشته باشد. برای برش ابتدا وانتهای قطعات و برش قطعات کوچک از انتهای ترمه استفاده می شود.

علت وجود ترمه در پیشکار عبارت است از

۱-کنترل و ثابت نگه داشتن کمان در هنگام برش ۲- سهولت برش ۳- جلوگیری از انحراف تیغه

۳- کمان اره: وسیله ای است فلزی ومنحنیبه شکل U یا نعل اسب وجنس آن از فولاد نرم است کمان اره به دو صورت

لوله ای و نواری یا تسمه ای وجود دارد.

کمان اره از سه قسمت تشکیل شده است که عبارت است از:

۱- بدنه ۲- پیچ خروسک و بست ها ۳- دسته

بدنه کمان باید قدرت انعطاف وبرگشت پذیری خوبی برخوردار باشد به این صورت که وقتی دو سر کمان را به داخل جمع می کنیم و آن را رها می کنیم به جای اصلی خود باز گردد.

معمولا” محل اتصال بست و کمان را با سنباده کامل صاف می کنیم تا به راحتی با دست سفت شود تا در زمان کار کردن تیغه ا ز بین بست و کمان جدا نشود.

نکته حائز اهمیت اینجاست که نباید پیچ خروسک را با گاز انبر و انبر دست سفت کرد زیرا پیچ ظریف است و هرز می گردد بهترین روش برای باز وبسته کردن پیچ استفاده از مشتی است. که به دو نوع. چوبی وپلاستیکی وجود دارد

اگر قوس منحنی کمان اره کوچکتر از اندازه شئ باشد می توان یک کمان اره را به دو سر کمان اضافه کرد و باعث بلند تر شدن کمان اره می شود و براحتی می توان با آن برای برش زدن قطعات بزرگ از آن استفاده کرد . معمولا” برای اینکه عمر کمان بیشتر شود بعد از اتمام کار یک قسمت پیچ خروسک را باز کرده و کمان را آزاد می کنیم تا کمان به حالت اولیه برگردد

۴-تیغه اره موئی:

ابزاری است که با اتصال بر روی کمان می توان قطعاتی از چوب و فلز و خاتم و… را با آن برش زد .طول تیغه ۱۳ سانتیمتر و ضخامت آن بستگی به شماره آنها دارد

اره موئی که در معرق استفاده می شود دو نوع می باشد:

۱-چوب بر (پا ملخی) ۲- فلز بر

اختلاف چوب بر وفلز بر در فرم دندانه های آ نهاست . در اره موئی چوب بر دندانه های آ ن به صورت متناوب قرار دارد یعنی به ازای هردو دندانه یک دندانه فضای خالی وجود دارد اما در فلز بر دندانه ها پشت سر هم قرار دارد.

فضای خالی بین دندانه در اره موئی چوب بر باعث می شود خاک اره در حین برش به پائین ریخته شود و فضای بین دندانه ها با خاک اره پر نشود اما در فلز بر به علت اینکه فلز بافت محکمی دارد پشت سر هم دندانه دارد.

اره موئی با شماره های مختلفی در بازار وجود دارد که بیشترین استفاده ای که در معرق چوب دارد صفر و ۲ صفر است .

اره چوب بر دو نوع می باشد ۱- تایفون که به رنگ مشکی می باشد ۲- تمپو که به رنگ نقره ای می باشد

اره موئی تایفون نسبت به تمپو در برابر شکستن مقاومت بیشتری دارد ولی نسبت به تمپو کند تر است نام دیگر اره موئی چوب بر پا ملخی می باشد

طریقه بستن تیغه بر روی کمان:

برای بستن باید موارد زیر را رعایت کرد:

لبه دندانه های تیغه به سمت پائین یا به سمت دسته باشد. یک طرف تیغه را بین بست و کمان قرار می دهیم و تیغه را روی پیچ قرار می دهیم. چون دو تا پیچ موازی هم هستند اگر تیغه روی دو پیچ قرار گیرد بصورت صاف و موازی بسته می شود بعد از اینکه یک سمت پیچ را سفت کردیم با دست یاغ کمان بند کمان را جمع می کنیم و تیغه را در سمت دیگر کمان وبست قرار داده و پیچ را سفت می کنیم.

تیغه نباید شل و سفت بسته شود که در هردو صورت باعث شکستن تیغه می شود اگر سفت بسته شود تیغه داغ میکند ومیشکند و اگر شل باشد در هنگام برش توی کار گیر می کند و می شکند.

۵-مشتی: وسیله ای است چوبی یا پلاستیک فشرده که یک شکافی در وسط آن به ضخامت خروسک وجود دارد و جهت باز و بسته کردن خروسک کمان بکار می رود .

۶- چکش: وسیله ایست که تشکیل شده است از فولاد که در وسط آن یک سوراخ بیضی شکل وجود دارد که دسته ای به آن نصب می شود و برای کوبیدن میخ بکار می رود و در معرق کاری از نوع ۱۰۰ گرمی استفاده می شود

۷- گاز انبر: وسیله ای است فلزی شامل دو دسته و دو لبه قوس دار که دسته های آن به یکدیگر متصل است . از این وسیله برای در اوردن میخ از محلی که چوبها را موقتا” به هم متصل کرده است استفاده می شود و معمولا” از شماره ۶ در معرق کاری استفاده می شود .

۸- سوهان: وسیله ای است که برای سائیدن قطعات نا صاف وکج که امکان رنده شدن ندارد استفاده می شود در ضمن از سوهان جهت تیز کردن ابزار های فلزی استفاده می شود.

انواع سوهان :

۱- سوهان گرد ۲- نیم گرد ۳- تخت ۴- نیم تخت ۵- سه گوش ۶- چار گوش

۹-چوب ساب : تیغه ای فلزی که دسته ای به آن متصل است و از این وسیله برای برداشتن بار از روی چوب به کار می رود

تفاوت چوب ساب و سوهان در این است که آج سوهان ریز تر است و به صورت سرتاسری است ولی آج چوب ساب بزرگتر و بصورت تک تک است.

۱۰-پیچ دستی یا گیره دستی : وسیله ای است فلزی که تشکیل شده از یک میله ای اصلی و دو بازو که یکی متصل به میله اصلی و دیگری در متحرک می باشد و در بالای میله متحرک پیچ با دسته پلاستیک فشرده یا چوبی وجود دارد که باعث محکم شدن قطعه کار می شود . طول پیچ دست از ۱۵ تا ۲۰۰ سانتیمتر متفاوت است از این وسیله برای پرس کردن تابلو بکار می رود.

۱۱- لیسه: قطعه فلزی است که انعطاف پذیری دارد و جهت پرداخت ثانویه در معرق زمینه چوب بعد از سنباده دیسکی استفاده می شود که توسط آن خشهای سنباده دیسکی گرفته می شود .

کاردک قطعه فلزی است که برای بتونه کاری دور و پشت تابلو و پخش نمودن چسب بر روی تخته سه لایی استفاده می شود .

۱۲-گونیا: وسیله ای است که از جنس چوب و فلز و آلومینیوم ساخته می شود و از آن برای کنترل گونیا بودن کار و کشیدن خطوط عمود استفاده می شود.

۱۳-موکت بر یا تیغ کاتر : وسیله ای است که برای جدا سازی مدل از چوب رنگی کاربرد دارد.

۱۴-دریل: برای سوراخ کردن چوب استفاده می شود و از سه قسمت سر مته و بدنه و دسته تشکیل شده است .و دو نوع است ۱- دستی ۲- برقی

۱۵-اره دست : برای بریدن قطعات چوب استفاده می شود.

۱۶-اره عمود بر یا اره چکشی : برای بریدن انواع قوسها و منحنیها و برش نئو پان و چند لایی بکار می رود . طول تیغه آن ۱۰ الی ۱۵ سانتیمتر است و تیغه چوب بر و فلز بر و mdf بر وجود دارد .

۱۷- تراز : وسیله ای است که برای همسطح کردن تابلو قبل از ریختن رنگ روی تابلو استفاده می شود تا از عدم شیب دار بودنن سطح کار اطمینان حاصل شود .

۱۸- ماشین پوست یا دستگاه پولیش یا سنباده گردان :

دستگاهی است به طول ۴۵ سانتیمتر که از سه قسمت زیر تشکیل شده است:

۱- دسته ۲-بدنه ۳- صفحه پرداخت کننده.

از این دستگاه برای پرداخت اولیه و هم سطح کردن تابلو بکار می رود همچنین کله نمد وپوست بره به آن وصل می شود.

۱۹- سنباده لرزان: دستگاهی است که جهت پرداخت ثانویه و برای از بین بردن خشهای سنباده دیسکی بکار می رود و دارای صفحه مستطیل شکل است و به سمت جلو و عقب حرکت می کند.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

آموزش معرق

اسامی دست ها و وظایف آن

اسامی دست ها و وظایف آن به شرح زیر می باشد:

۱- دست برش ۲- دست هدایت

۱- هر دستی که کمان اره مویی را جهت برش در دست گرفته باشد دست برش نامیده می شود که در راست دست ها دست راست دست برش و در چپ دست ها دست چپ دست برش می باشد.

وظایف دست برش:

۱- در جای خود ثابت بماند و به جلو و عقب و طرفین حرکت نکند.

۲- طول برش را رعایت کند : استفاده از تمامی دندانه های تیغ در زمان برش که باید از تمامی طول اره استفاده کند.

۳- سرعت برش را رعایت کند : به معنای رعایت یک سیکل عمل رفت و برگشت با یک زمان مشخص است.

دست هدایت: دستی که کمان در دست ندارد و با آن قطعه چوب را هدایت می کند دست هدایت گویند که در راست دست ها دست چپ دست هدایت و در چپ دست ها دست راست دست هدایت می باشد.

وظایف دست هدایت:

۱- خنثی کردن نیروی برگشت کمان: به این معنی که در زمان برش کاری زمانی که تیغه به سمت بالا حرکت می کند به جهت آن که جسم مورد نظر همراه با تیغه به سمت بالا حرکت می کند به جهت آنکه جسم مورد نظر در جای خود ثابت باشد نیرویی از جانب دست هدایت به جسم وارد می شود تا جسم در جای خود ثابت بماند.

۲- هدایت به سمت تیغه: دست برش همیشه در جای خود ثابت است و حرکت رفت و برگشت دارد و برای اینکه عمل برش صورت گیرد باید جسم مورد نظر به سمت تیغه حرکت کند.

۳-ایجاد گام برش: به معنای یک سیکل عمل رفت و برگشت است. هرگاه عمل برش را انجام می دهیم شیارهای عمودی را در سطح چوب مشاهده می کنیم که هریک از این فواصل را گام برش گویند. پس گام برش در یک جسم باید دارای فاصله مساوی باشد. یعنی نیروی پیش برنده به سمت تیغه برابر باشد.

توانایی آماده سازی طرح معرق کاری

تمرینهای برش کاری:

بعد از آشنا شدن با وظایف دستها و ابزار وسایل کار معرق باید تمرینات مربوط به برش را آغاز نماییم.

مراحل برش:

۱- خط صاف ۲- منحنی ۳- زیکزاک یا منحنی ۴- دایره

ابتدا به وسیله خط کش بر روی تخته سه لایی چند خط افقی کشیده سپس از روی خط شروع به برش زدن می نماییم باید توجه داشت که در هنگام کشیدن خط با مداد یا خودکار خط نازک رسم کنیم تا در موقع برش بتوانیم کاملا از روی خط برش بزنیم و خطای برش به وجود نیاید.

بعد از اینکه خطوط را برش زدیم آنها را مورد بازبینی قرار داده و بررسی میکنیم وقتی دو تکه بریده شده در کنار هم قرار می دهیم نباید شکاف و یا فضای خالی بین آنها وجود داشته باشد.

برای رسم خطوط صاف ابتدا فاصله خط حدود ۱ سانتیمتر و سپس فاصله خط ها را کمتر می کنیم و برش می زنیم چون هر چه فاصله خط ها کمتر باشد قدرت برش را بالاتر می برد.

لازم به ذکر است برای برش چوب ها کمان و یا دست برش باید ثابت باشد و تنها کمان به سمت بالا و پایین برود و به وسیله دست هدایت زمینه کار باید حرکت داشته باشد و به سمت تیغ اره حرکت نماید مثل چرخ خیاطی که سوزن آن ثابت و پارچه به سمت سوزن حرکت می کند.

برای جلوگیری از شکسته شدن تیغه در عمل درجا زدن باید کمان را به صورت رفت و برگشت با سرعت منظم و متناوب به سمت بالا و پایین حرکت داد و بعد چوب را در جهت برش چرخاند اگر کمان را حرکت ندهیم وتیغه درجای خود ثابت باشد و بعد تکه چوب را درجهت برش بچرخانیم تیغه می شکند.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

تعریف معرق

برش منحنی

برای برش منحنی بعد از اینکه خطوط صاف رابرش زدیم برش منحنی را آغاز می کنیم. روی تخته سه لا خطوط منحنی را رسم کرده وشروع به برش می کنیم ابتدا شکل شماره ۱ را روی سه لایی رسم کرده برش می زنیم در این برش حرکت برش ما یکنواخت به سمت راست یا چپ می باشد.

برشی که می زنیم نباید شکستگی یا موج داشته باشد و خط منحنی باید صاف برش زده شود. سپس شکل شماره ۲ یا حرکت موجی را روی سه لایی رسم کرده و شروع به برش زدن می نمایم، منحنی ها را به سمت چپ و راست برش می زنیم، باید توجه داشت که دست برش در جای خود ثابت است و تنها کمان درجای ثابت خود به سمت بالا و پایین حرکت می کند و دست هدایت وظیفه حرکت قطعه چوب به طرفین را بر عهده دارد.

بدین صورت که کمان را به طور ثابت در جای خود به سمت بالا و پایین حرکت داده یا در اصطلاح معرق کارها درجا می زنیم و قطعه چوب را متناسب با بالا و پایین رفتن تیغه در جهت مورد برش به آهستگی می چرخانیم. در انجام این حرکت باید دقت عمل را با تمرین زیاد بالا ببریم چون کوچکترین اشتباه باعث شکسته شدن تیغه می شود.

برش زیگزاگ یا زاویه دار: روی تخته سه لایی شکل زیگزاگ یا زاویه را رسم کرده سپس شروع به برش زدن می نماییم. برش خط شیبدار را که تمام کردیم به لبه زاویه که رسیدیم باید عمل درجا زدن را انجام دهیم اگر در هنگام درجا زدن برش هم انجام دهیم نوک زاویه گرد می شود و تیز در نمی آید.

برای جلوگیری از شکسته شدن تیغه درعمل درجا زدن باید کمان را به صورت رفت و برگشت با س رفت و برگشت با سرعتی منظم و متناوب به سمت بالا وپا یین حرکت داد و بعد چوب را در جهت برش چرخاند اگر کمان را حرکت ندهیم و تیغه در جای خود ثابت باشد و بعد تکه چوب را در جهت برش بچرخانیم تیغه می شکند. برای برش زاویه افراد باید از هر دو دست چپ وراست تمرین داشته باشند تا عمل در جا زدن را در هر دو سمت براحتی انجام دهند.

برش دایره: بعد از اطمینان پیدا کردن از برش نوک تیز یا زاویه دار برش دایره را تمرین می کنیم. بدین صورت که به وسیله شابلون دایره ای را روی تخته سه لایی رسم کرده و برش را بصورت یک خط صاف تا لبه دایره شروع می کنیم سپس شروع به برش زدن دایره می نماییم.

برای برش دایره بهتر است افراد راست دست در جهت خلاف عقربه ساعت و افراد چپ دست در جهت عقربه های ساعت برش بزنند. دربرش دایره دست برش ثابت و عمل بالا و پایین رفتن کمان را بر عهده دارد و با دست هدایت چوب را به سمت تیغه حرکت می دهیم و عمل برش زدن را انجام می دهیم.

در هنگام برش کمان باید به صورت کاملا عمود و ۹۰ درجه نسبت به بدنمان حرکت کند. در غیر این صورت لبه ی زیر و رو دایره ای که برش داده ایم به یک اندازه در نمی آید. قطعه برش داده شده نباید کوچکتر یا بزرگتر از رویه کار باشد. در پایان برای تشخیص اینکه کاملا عمود برش زده ایم دایره برش داده شده را داخل کار قرار می دهیم اگر به راحتی در داخل کادر بچرخد (دایره از داخل کار بزرگتر یا کوچکتر نباشد) یعنی درست برش زده ایم.

برش دایره را چندین بار تکرار می کنیم تا جایی که مطمئن شویم عمود بری را کاملا یاد گرفته ایم، بعد از کسب مهارت در زمینه ی برش دایره نوبت به دولا بری می رسد. برای تمرین ابتدا روی تخته سه لا رسم می کنیم و آن را برش می دهیم. الگو را روی چوب رنگی بوسیله چسب چوب می چسبانیم، بعد ازخشک شدن چسب چوب کار را برش می دهیم.

نکته – باید توجه داشت که افراد راست دست در جهت عقربه ساعت و افراد چپ دست خلاف جهت عقربه ساعت برش می زنند.

در حین برش باید دقت کرد کمان کاملا عمود در دست گرفته شود تا هر دو قطعه هم اندازه در آید بعد از اتمام برش به وسیله ی تیزک یا کاتر دو قطعه را از هم جدا کرده و قالب را به جای الگو قرار می دهیم اگر قالب از الگو بزرگتر باشد داخل جای الگو جا نمی رود و یا اگر از الگو کوچکتر باشد فضای خالی اضافه ایجاد می شود.

در این صورت برای کسب مهارت لازم دراین قسمت باید تمرینات مراحل قبل را تکرار کرد تا طریقه صحیح دست گرفتن کمان وعمود برش زدن را بیاموزیم تا درانجام کار اصلی دچارمشکل نشویم.

نکته- البته در انجام کار اصلی برای قراردادن الگو روی قطعه چوب رنگی استفاده ازمیخ سایه به جای چسب چوب توصیه می شود. چون باعث می شود حین کار در اثر فشار دست و کمان الگو روی چوب سر نخورد و از آن جدانشود. ولی باید دقت داشته باشیم طوری میخ را روی چوب بکوبیم تا اثری از آن بر جای نماند.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

مراحل اجرای یک طرح معرق

مراحل اجرای یک طرح معرق

مراحل اجرای یک طرح معرق به روش زیر صورت می گیرد: ( شش مرحله )

۱- طرح یا نقشهمراحل اجرای یک طرح معرق بدین صورت است که ابتدا طرح یا نقشه مورد نظر را انتخاب کرده و به اندازه مورد دلخواه درمی آوریم. درانتخاب طرح   هیچگونه محدودیتی نیست به راحتی می توان از طرح های مختلفی چون گل و مرغ، اسلیمی، مینیاتور رئال، نقاشی رنگ روغن و آبرنگ و… استفاده کرد. بعد از انتخاب شدن طرح باید تخته سه لایی به اندازه ابعاد طرح تهیه کرد و بهتر است که از تخته سه لایی سفید ایرانی دوطرف سالم استفاده شود.

سپس مقداری چسب فوری روی سه لایی ریخته و به وسیله کاردک کاملا آن را روی تخته سه لا پخش می کنیم بطوری که تمامی سطح تخته سه لا را چسب گرفته باشد. البته باید توجه داشت که مقدار چسب نباید زیاد باشد و کاملا بصورت یکنواخت  پخش شود زیرا در غیر این صورت باعث چروک شدن کاغذ می شود سپس طرح مورد نظر را از گوشه کار واز قسمت عرض روی تخته قرار می دهیم.

همزمان هنگام پهن کردن کاغذ روی تخته سه لا با یک خط کش فلزی روی کاغذ می کشیم تا حباب ایجاد شده در زیر کاغذ گرفته شود و کاغذ چروک نشود.برای اطمینان از اینکه دیگر هوایی در زیر طرح نمانده باشد ، یک کاغذ یا روزنامه روی طرح قرار می دهیم و با دستمال یا پارچه روی آن می کشیم تا طرح چروک نشود.

۲-انتخاب زیر کار:

زیرکار مورد استفاده در معرق معمولا ۳ نوع می باشد:

۱ – تخته چند لا ۲ – نئوپان ۳ – کلاف

اگر ابعاد کار کوچک باشد می توان از تخته چند لا و نئوپان برای زیر کار استفاده کرد. لازم به ذکر است که نئوپان به خاطرسنگینی کمتر از تخته چند لا مورد استفاده قرار می گیرد.

اما اگر ابعاد زیر کار بزرگ باشد از کلاف استفاده می شود. بدین صورت که ابتدا چوبهای دور و داخل کلاف را توسط دستگاه کندگی می کنیم تا تمام چوبها به یک ضخامت درآیند(2.5_3)و بهتر است که این چوبها از جنس چوب سوزنی برگ باشند چون درصد کشیدگی آن کمترازپهن برگان است.

سپس چوبهای دورکلاف رابصورت اتصال زبانه به هم اتصال میدهیم و سپس داخل کلاف را به اندازه ۱۵-۱۰ سانتیمتر به وسیله شبکه یا تخته سه لا به اندازه دستگاه پرس گرم پرس می نماییم.

بعد از پرس شدن چسبهای اضافی دور کلاف را با سوهان یا چوب ساب بر می داریم ضمنا تخته سه لایی که جهت کلاف مورد استفاده قرار می گیرد باید از دوام بالایی برخوردار باشد تا در برابرفشارهای ناشی از پلی استر مقاوم باشد.

۳-خرد کردن مدل:

بعد ازانتخاب زیر کارمناسب تخته سه لایی که طرح را روی آن چسبانیده ایم کاملا گونیا مینماییم.وقتی مطمئن شدیم کاملا گونیا شده طرح را به قسمتهای کوچکتر تقسیم مینماییم سپس این قطعات را به وسیله میخ روی زیر کار ثابت می کنیم آنگاه یکی از قطعات را انتخاب نموده و آن را بر حسب طرح مورد نظر دوربری می کنیم.

وقتی تمام طرح برش داده شد، آنگاه چوبهای رنگی مورد نظر را انتخاب می نماییم. اگر تابلوی زمینه چوب باشد ابتدا زمینه را روی چوب مورد نظر به وسیله چسب چوب متصل می کنیم و شروع به برش زدن می نماییم ( افراد راست دست در جهت عقربه های ساعت و افراد چپ دست در خلاف جهت عقربه های ساعت دوربری می نماییم )

بعد از برش زدن چوب زمینه الگو یا مدل را به وسیله کاتر (چوب رنگی ) جدا می نماییم و به جای مدل قرار می دهیم و بدین ترتیب برای اجزای کار همین روش را تکرار می کنیم تنها در رنگ و نقش و نوع چوب تفاوت دارد وگرنه از نظر نحوه کار تمامی قسمتها یکسان است.برای ثابت نگه داشتن معرق قطعات چوب رنگی بریده شده در کنار یکدیگر از روش خال چسب زدن استفاده می نماییم بعد از اینکه تمام قسمتها را برش زدیم باید کار پرس انجام دهیم.

۴- پرس کردن:

دو نوع پرس داریم. ۱- پرس گرم ۲- پرس سرد

۱- پرس گرم: به وسیله دستگاه پرس انجام میشود که دراین پرس دما و فشار برای پرس لازم است و چسبی که برای پرس استفاده میشود چسب گرم میباشد.

۲- پرس سرد: چسب چوب را با پودر رنگی مورد نظر که به رنگ چوبها نزدیک است مخلوط کرده سپس چسب را بر روی زیر کار به وسیله کاردک یا قلم مو پخش می کنیم. طرح مورد نظر را روی آن قرار می دهیم، سپس روی طرح ابتدا نایلون و سپس پارچه یا پتو قرار می دهیم. علت استفاده از پارچه یا پتو این است که چوب هایی که در معرق استفاده می کنیم.

ضخامت آنها یکسان نیست و پتو یا پارچه سطح تابلو را هم سطح می کند.  سپس روی پتو یک چند لایی به اندازه تابلوی معرق شده می گذاریم. بعد از آن قید یا چوب رو و زیر تابلو قرار می دهیم.  بدین صورت دو چوب درست روی هم قرار بگیرند و بعد از آن دو پیچ دستی را به دو قسمت قید می بندیم و محکم می کنیم.

قابل ذکر است که تعداد قید بستگی به اندازه تابلو دارد حدودا با فاصله ۳۰ سانتیمتر قید یا چوب قرار می دهیم علت استفاده از چسب رنگی این است که زیر رنگ سفیدک نزند و کار زشت جلوه ندهد.

۵- دوربری کناره های تابلو معرق :

بعد از پرس شدن اگر دارای اضلاع ناصاف باشد کناره های کار را گونیا می کنیم و بعد به وسیله دستگاه آن را رنده می کنیم و دور تابلو را قاب می کشیم.

۶- پرداخت تابلو معرق :

بعد از پرس و دوربری کناره های تابلو مرحله پرداخت و کار رنگ انجام می دهیم.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی درباره آموزش معرق می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید. 09112570270 قدبنان 

شناسایی رنگ ها

در مبحث شناسایی رنگ ها به دو دسته تقسیم می شوند:

۱- رنگ های اصلی ۲- رنگهای فرعی

رنگ های اصلی عبارتند از : زرد ، آبی ، قرمز

رنگ های فرعی عبارتند از : سبز ، بنفش ، نارنجی و تمام رنگ هایی که با سه رنگ اصلی ترکیب میشوند.

رنگ های اصلی و فرعی دو تا دو تا با یکدیگر متضادند رنگ قرمز با سبز ، زرد با بنفش و آبی با رنگ نارنجی متضاد هستند. این رنگ ها مکمل یکدیگر هستند علت تضاد در این رنگ ها این است که هیچ اثری از رنگ متضاد در رنگ مقابل به چشم نمی خورد مثلا در رنگ آبی هیچ اثری از رنگ نارنجی دیده نمیشود و بالعکس. بطور کلی رنگ های اصلی و فرعی به سه دسته تقسیم می شوند:

۱- رنگهای گرم ۲- رنگهای سرد ۳- رنگهای خنثی

۱- رنگهایی که ترکیبی از قرمز داشته باشند جزء خانواده رنگهای گرم میباشد مثل نارنجی ، زرد ، قهوه ای و…

۲- رنگهایی که ترکیبی ازآبی داشته باشند جزء رنگهای سرد هستند مثل سبز، فیروزه ای و…

۳- رنگهای سیاه و سفید جزء رنگهای خنثی هستند.

چوب

۱- تعریف علمی چوب:

چوب ماده ایست جامد وسلولزی، ناهمگن و از هر سو نایکسان که طبیعتی پیچیده دارد.

– تعریف چوب صنعتی : به چوبی گفته میشود که مصرف صنعتی داشته باشد : مانند آزاد ، گردو ، ملج ، راش ، بلوط ، ممرز ، افرا ، توسکا.

– تعریف چوب غیر صنعتی : چوبها یی که مصرف صنعتی ندارند مانند سنجد ، مرکبات ، پسته ، زیتون ، گلابی.

۱- طبقه بندی انواع درخت:

الف) سوزنی برگان

به گروهی از درختان اطلاق میشود که دارای ترکیب ظاهری مخروطی ، میوه مخروطی شکل ، تنه های مستقیم و بلند داشته باشند، چوب این دسته از گیاهان روشن بوده و نسبتا سبک ، نرم و بدون نقش میباشند به خوبی رنده میشوند و به اصطلاح نجاران خوش بوم میباشند. از طرف حلقه های رویش در این گونه ها کاملا مشخص و پهنای آن باریک و متوسط است.

رنگ چوب سوزنی برگان بین سفید خالص و زرد روشن تا نارنجی و گاهی ارغوانی ، متغیر است کار با این نوع چوبها تقریبا آسان است ولی در برخی از آنها وجود صمغ مانع از این آسانی میشود ارتفاع این دسته از درختان از ۲۰ تا ۳۵ متر و قطر آنها از ۱۰ تا ۵۰ سانتی متر متغیر است.

( لازم به ذکر است در گونه ای بنام درخت سکویا ” درخت غول ” ارتفاع آن ۱۱۰ متر و قطر آن ۱۲ متر مشاهده شده است) این گروه از درختان به نام های سوزنی برگان ، همیشه سبز ، رزین داران یا صمغ داران و مخروط دارانمعروف است.

ب) پهن برگان

این گونه درختان عموما در نوار پهن و نامنظمی از مناطق گرم و مرطوب جهان و همچنین در مناطق معتدل نیمکره شمالی می رویند و دارای ویژگیهایی به شرح زیر می باشند:

ترکیب ظاهری پهن برگان معمولا بصورت درختان بزرگ یا درختچه هایی به اشکال مختلف می باشد.

تنه آنها از ارتفاع معینی منشعب شده و شاخه های کم و بیش قطوری را تشکیل میدهند که میزان انشعابات شاخه ها بر شرایط اکولوژیکی و دیگر عوامل رویش گیاهان بستگی دارد.چوب پهن برگان دارای بافت و ساختمان بسیار متفاوتی است که از سست ترین و سبک ترین چوبها تا سنگین ترین و سخت ترین و رنگین ترین چوبها درمیان آنها وجود دارد.

در اکثر پهن برگان رنگ بیرون چوب و درون چوب با یکدیگر تفاوت دارد و کاملا قابل تشخیص است وجود ترکیبات آهن و سلسیم و…در خاک مناطق مناطق رویش پهن برگان سبب تنوع رنگ در چوب این گیاهان شده است واین گوناگونی رنگ از قرمز تا قهوه ای با سایه روشنهای متفاوت مشخص می شود.

ارتفاع این دسته از درختان گاهی به ۵۰ تا ۷۰ متر و قطر آنها نیز گاهی به بیش از ۲ متر میرسد. چوب اکثر پهن برگان به علت تراکم بافت دارای الیاف سخت و سنگینی است و در مقابل ابزار کار و نیروی مکانیکی مقاومت بیشتری نشان میدهد. اغلب چوبهای زینتی و گرانبهای جهان مثل فوفل و آبنوس از این گونه اند به این گروه سخت چوبان وخزان کنندگان نیز می گویند.

خواص ماکروسکوپی یا ساختمان ظاهری چوب:

۱- پوست: نقش حفاظت از تنه درختان را به عهده دارد.

۲- کامبیوم یا لایه زاینده چوب: سلولهایی که بین پوست و چوب وجود دارد و باعث تولید چوب و افزایش قطر تنه درختان میباشد فعالیت کامبیوم در ماههای سرد سال غیر فعال میشود درجه حرارت لازم جهت فعالیت کامبیوم ۷ الی ۱۰ درجه سانتیگراد میباشد.

چوب برون: به قسمتی از چوب اطلاق میشود که بعد از کامبیوم و در اطراف چوب درون قرار گرفته است و دارای سلولهای زنده که فعالیت فیزیولوژیکی درخت را تامین میکند. رنگ چوب برون عموما روشن است که به خاطر داشتن مواد نشاسته ای و قندی میباشد و به همین دلیل است که قارچها و حشرات به آنها آسیب می رسانند. چوب برون شیره را از ریشه به برگها انتقال میدهد.

چوب درون: بعد از مدتی که عمر درخت می گذرد سلولهای میانی چوب فعالیت فیزیولوژیکی آنها از بین می رود و انبار ذخیره مواد استخراجی میشود. همه چوبها چوب درون دارند ولی گاهی رنگ چوب درون با چوب برون همرنگ میباشد و قابل تشخیص نمی باشد عموما رنگ چوب درون تیره تر از چوب برون است و دوام آن هم بالاتر از چوب درون است.

مغز چوب:

دارای بافت نرمی است که در مرکزتنه وشاخه قرار دارد.

چوب بهاره و تابستانه:

چوب بهاره: در آغاز فصل رویش تشکیل میشود و سرعت رشد آن زیاد بوده و دارای سلولها با حفره درشت و دیواره نازک است و رنگ آن روشن می باشد.

چوب تابستانه: در اواخر دوره رویش تشکیل می شود و سرعت رشد آن کم است و سلول های آن دارای دیواره ضخیم و حفره کوچک است ورنگ آن به خاطردیواره ضخیم تر تیره تر از چوب بهاره است. عمدتا بخش تاریک و روشنی که در یک حلقه رویش مشاهده می شود مربوط به اختلاف رنگ چوب بهاره و تابستانه است.

به مجموعه چوب بهاره و تابستانه یک حلقه رویش می گویند که هر کدام از آن نشان دهنده یک سال عمر درخت است.

برش یا ابعاد سه گانه چوب:

۱-برش عرضی : برشی که عمود بر محورتنه درخت باشد . در برش عرضی خواص ماکروسکوپی چوب را می توان مشاهده کرد. این برش کمترین استفاده را در معرق دارد.

۲-برش مماسی:برشی که مماس بر دوایر سالیانه و یا عمود بر پره های چوبی و در طول الیاف درخت زده می شود. پره های چوبی در برش مماسی نقش چشمک به وجود می آورد.

۳- برش شعاعی: برشی که عمود بر دوایر سالیانه و یا مماس بر پره های چوبی و در طول الیاف درخت باشد. پره های چوبی در برش شعاعی نقش پرمگسی را به وجود می آورد. برش شعاعی و مماسی جزء برش طولی می باشد و بیشترین استفاده در معرق را دارد.

سختی چوب :

بستگی به نوع چوب و ساختمان آنها دارد و به دو دسته نرم و سخت تقسیم می شوند.

قابلیت اره شدن چوب ها:

چوبها با سختی متوسط قابلیت اره شدن بهتری از خود نشان می دهند و چوبها با سختی زیاد به هنگام بریدن با مشکلات برش همراه است و چوبهای نرم زیر دندانه های اره متلاشی می شود.

قابلیت رنده شدن چوب ها :

هر چه چوب همگن تر و راست تار تر باشد قابلیت رنده شدن آنها بهتر است. چوبهای گره دار و در هم تار به راحتی رنده نمی شوند.

۱- نقش چوب:

نقوش چوب از عوامل متعددی می باشد که عبارتند از:

۱- دوایر سالیانه ۲- پره چوبی ۳- تغییر راستا و جهت الیاف ۴- مواد رنگی

۲- دوایر سالیانه:اختلاف رنگ بین چوب بهاره و تابستانه ایجاد نقش های زیبایی می نمایند به طوری که در برش شعاعی به صورت نوارهای تاریک و روشن موازی مشخص می شوند. و در برش مماسی دوایر سالیانه تشکیل منحنی های متحدالمرکز تیره و روشن را می دهد.

۲- پره های چوبی: درصورتی که باریک باشد نقشی به وجود نمی آید (شمشاد ، صنوبر ، انجیلی) ولی در چوبهایی که دارای پره های پهن هستند بر حسب برش چوب نقش زیبایی را به وجود می آورند در برش شعاعی پره های چوبی نقش پر مگسی به وجود می آورد.

تعریف پره های چوبی:نوارهایی هستند متشکل از یک یا چند سلول که از پوست تا مغز و عمود بر دوایر سالیانه امتداد دارند کار آن ذخیره مواد غذایی است.

۳- نقوش ناشی از تغییر راستا و جهت الیاف

۱- نقوش پروسن: هنگامی که در درخت ایجاد میشود که تعداد زیادی از جوانه ها قبل از چوبی شدن کامل در اثر آتش سوزی و یخبندانهای دیرس از بین بروند.

این جوانه ها از بین رفته نقش بروسن را به وجود می آورند که در چوبهای مثل افرا ، کیکم ، سنجد و توت وجود دارد. از نظر ظاهری بروسن بصورت برآمدگیهای در چوب تنه دیده میشود.

۲-نقوش لوپ: که در چوب گردو دیده می شود و در حد واسط ریشه و ساقه درختان به وجود می آید که دراثر بی نظمی در الیاف کنده درخت ایجاد می گردد و از نظر ظاهری نیز برآمدگی به شکل غده در درخت ظاهر میشود.

۴- نقوش حاصل از مواد رنگی: مواد رنگی اگر بطور یکنواخت انتشار یابند نقشی را به وجود نمی آورند و تنها رنگ چوب را مشخص میکند ولی عدم یکنواختی در انتشار مواد رنگی باعث ایجاد نقش زیبایی در چوب میشود.

کلید شناسایی چوب ها:

۱- رنگ چوب ۲- بافت چوب ۳- بوی چوب ۴- طعم چوب

۱-رنگ چوب: علی رغم تشابه زیادی که در رنگ بعضی گونه ها وجود دارد می توان در شناسایی چوب ها به کار رود. باید توجه داشت اگر چوبها در هوای آزاد قرار بگیرند رنگ چوب تغییر می کند و عموما تیره رنگ میشود که این تغییر به خاطر اکسیده شدن ترکیبات معدنی موجود در چوب به وجود می آید و اگر چوب روشن در معرض نور خورشید قرار گیرد به رنگ قهوه ای در می آید و اگر در معرض باران و یا رطوبت زیاد قرار گیرد رنگ خاکستری پیدا میکند از این رو نمیتوان بصورت دقیق در تشخیص چوبها استفاده کرد. در چوبهای طبیعی و سالم به جز رنگهای خاکستری ، آبی و سبز بقیه رنگها وجود دارد. البته با توجه به اینکه تشابه زیادی که بعضی از گونه ها وجود دارد در بعضی از موارد در تشخیص چوبها به ما کمک می کند برای مثال چوب گردو از خاکستری تا قهوه ای مایل به سیاه ،کرات به رنگ صورتی قابل تشخیص میباشد.

بافت چوب:

۱- چوبهای ریز بافت: نمدار ، گلابی ، صنوبر ، شمشاد

۲- چوب درشت بافت: کرات ، اقاقیا ، ملج ، اوجا

۳- چوبهای ساده: که فاقد هرگونه نقش و نگار می باشند مثل ممرز ، شمشاد ، عناب ، انجیلی ،نمدار

۴- چوب منقوش: گردو ، ملج ، آزاد

۵-چوب صدفی: تعدادی از چوبها دارای جلاء و درخشندگی می باشند ون ،آزاد

۶- چوب مات: تعدادی از چوبها مات هستند مثل نمدار ،بید

۷-چوب لکه دار: راش ، چنار

بوی چوب: ناشی از وجود مواد استخراجی فرار در چوب است. اکثرا در دیواره سلولی های چوب درون مواد استخراجی ذخیره میشوند و با توجه به اینکه مواد استخراجی معمولا فرار هستند از این رو چوب تازه قطع شده ابتدا دارای بو هستند و پس مدتی بوی خود را به تدریج از دست میدهند به همین دلیل است که در چوب تازه قطع شده بوی چوب محسوس تر میباشد. تشخیص چوبها به وسیله بو همیشه میسر نیست ولی بعضی از چوبها دارای بوی خاصی هستند که به وسیله آنها می توان به شناسایی چوبها کمک کرد. مثلا چوب کاج بوی رزین می دهد اما بیشتر چوبها در اثر گذشت زمان به تدریج بوی خود را از دست می دهند.

چوبهای مورد استفاده در معرق عموما از این گونه ها چرب بوده و به دلیل آن که زیر پلی استر سفیدک زده و لکه هایی ایجاد می نمایند از آنها در معرق استفاده نمی شوند مثل سرخدار ، زرد آلو ، پسته ، زیتون.

خصوصیات چوب های مورد استفاده در معرق

۱- خشک باشد ۲- فاقد ترک خوردگی باشد ۳- فاقد پوسیدگی باشد ۴- ضخامت مناسب را برای کار داشته باشد مناسبترین ضخامت چوب برای معرق ۳-۲ میلیمتر می باشد.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

هنر معرق

معرق زمینه رنگ – طریقه کار کردن معرق زمینه رنگ

آموزش گام به گام مراحل رنگ کاری معرق چوب

آموزش گام به گام مراحل رنگ کاری معرق چوب

معرق زمینه رنگ به معرقی گفته می شود که زمینه یا فضای خالی از رنگ و طرح اصلی از چوب باشد.

طریقه کار کردن معرق زمینه رنگ :

ابتدا طرح مورد نظر را انتخاب کرده و طرح را روی سه لایی می چسبانیم برای چسباندن طرح بر روی سه لا بهتر است از چسب فوری استفاده شود. چسب را روی سه لایی ریخته سپس توسط کاردک چسب را به صورت یکنواخت روی سه لایی پخش می کنیم بطوریکه تمام سطح تخته سه له را چسب گرفته باشد.

لازم به ذکر است که مقدار چسب نباید زیاد باشد زیرا باعث چروک شدن طرح می شود. سپس از یک سمت طرح را روی سه لایی قرار داده و به آرامی طرح را روی سه لایی قرار می دهیم. بعد از آن روزنامه یه کاغذ روی طرح قرار داده و با پارچه روی آن می کشیم تا کاملا” طرح به سه لا بچسبد.

سپس بعد از خشک شدن طرح را گونیا کرده (برای گونیا کردن علاوه بر اینکه دو تا طول و دو تا عرض باید به یک اندازه باشد باید دو تا قطر هم به یک اندازه باشد) بعد از گونیا کردن طرح زیر کار مناسب برای آن انتخاب کرده و سپس شروع به خرد کردن می کنیم و قطعات خرد شده را با میخ به زیر کار ثابت می کنیم سپس یکی از قطعات را شروع به دوربری می کنیم و بدین ترتیب بقیه قطعات را دوربری می کنیم.

سپس الگو یا مدل های برش زده را روی چوب رنگی مورد نظر قرار داده و چوب های رنگی را دوربری می کنیم بدین صورت برای تمامی اجزای کار همین روش را تکرار می کنیم بعد از تمام شدن کل طرح آ ن را روی زیر کار پرس می کنیم سپس آن را قاب کشیده و بعد از ان عملیات رنگ آمیزی را روی تابلو انجام می دهیم.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.

آموزش گام به گام مراحل رنگ کاری معرق چوب (پلی استر)

در این بخش آموزش گام به گام مراحل رنگ کاری معرق چوب (پلی استر) و طریقه محاسبه نمودن مقدار پلی استر و روش ساب زدن و پرداخت زمینه را ملاحظه می کنید.

برای پر کردن زنگ زمینه یا جای خالی در معرق چوب از پلی استر پوست پولیش یا رزین استفاده می شود. برای این کار پلی استر را با پودر رنگی یا رنگ فوری مورد نظر مخلوط کرده و آن را هم می زنیم تا خوب مخلوط شود. سپس کبالت را به پلی استر اضافه کرده و کاملا”پلی استر را هم میزنیم این کار را ۳الی ۴ دقیقه انجام می دهیم بعد از ان هاردنر را به پلی استر اضافه کرده و آن را هم می زنیم. سپس دور تابلو را چسب کاغذی می کشیم به طوری که چسب کاغذی ۳ الی ۴ میلیمتر از کنار تابلو بالاتر باشد.

آموزش گام به گام مراحل رنگ کاری معرق چوب

در مراحل رنگ کاری گرفتن چسب دور تابلو باید با حوصله و دقت انجام گیرد زیرا اگر چسب خوب به دور تابلو نچسبد موقع ریختن پلی استر روی تابلو از چسب بیرون میزند و باعث بیرون ریختن پلی استر می شود .بهتر است بوسیله پارچه روی چسب کاغذی بکشیم تا هوای زیر چسب گرفته شود و چسب کاغذی بهتر به دور تابلو بچسبد سپس بوسیله کمپرسور تابلو را از هرگونه گرد و خاک تمیز می کنیم سپس تابلو را در یک سطح صاف کاملا” تراز می کنیم.

البته لازم به ذکر است قبل از ریختن رنگ زمینه چوبهای که بافت نرم دارند و رنگ به خود می گیرند بوم کنیم بدین صورت که بعضی از چوبها بافت نرمی دارند و خلل و فرج چوب باعث جذب رنگ به خود شده و در چوب نفوذ کرده و رنگ چوب را تغییر می دهد که برای جلوگیری از این کار باید نکات زیر را رعایت کرد.

۱- مقداری سیلر را رقیق کرده و با قلم مو روی چوبهای که بافت نرم دارند بریزیم
۲-پلی استر را با تینررقیق و با کبالت وهاردنر مخلوط کرد و با قلم مو روی چوب میزنیم

طریقه محاسبه نمودن مقدار پلی استر

طول تابلو ضرب در عرض تابلو ضرب در ضخامت ( ۳ میلیمتر )
بعد از مشخص شدن مقدار پلی استر به ازای هر ۱۰۰ سی سی پلی استر ۲ سی سی کبالت و ۴ سی سی هاردنر به پلی استر اضافه کرده و کاملا” آن را هم می زنیم سپس ماده به دست آماده را روی تابلو می ریزیم و پلی استر را روی سطح تابلو پخش می کنیم سپس پلی استر شروع به ژله ای شدن میشود که حدود ۲۰-۳۰دقیقه طول می کشد ضمنا” باید توجه نمود که هیچ وقت نباید کبالت و هاردنر را به طور هم زمان مصرف کنیم چون ایجاد حریق می کند بعد از ۱۲ الی ۲۴ ساعت پلی استر خشک می شود و می توان آن را سنباده زد و پرداخت نمود.

توجه:مقدار مصرف کبالت و هاردنر بستگی به محیط و فصول سال و نوع پلی استر متغییر است ( ۲ سی سی و ۴ سی سی).

برای پر کردن رنگ زمینه یا جای خالی در معرق چوب از پلی استر پوست پولیش یا رزین استفاده می شود. برای این کار پلی استر را با پودر رنگی یا رنگ فوری مورد نظر مخلوط کرده و آن را هم می زنیم تا خوب مخلوط شود. سپس کبالت را به پلی استر اضافه کرده و کاملا”پلی استر را هم می زنیم این کار را ۳الی ۴ دقیقه انجام می دهیم بعد از ان هاردنر را به پلی استر اضافه کرده و آن را هم می زنیم .سپس دور تابلو را چسب کاغذی می کشیم به طوری که چسب کاغذی ۳ الی ۴ میلیمتر از کنار تابلو بالاتر باشد.

گرفتن چسب دور تابلو باید با حوصله و دقت انجام گیرد زیرا اگر چسب خوب به دور تابلو نچسبد موقع ریختن پلی استر روی تابلو از چسب بیرون میزند و باعث بیرون ریختن پلی استر می شود. بهتر است بوسیله پارچه روی چسب کاغذی بکشیم تا هوای زیر چسب گرفته شود و چسب کاغذی بهتر به دور تابلو بچسبد سپس بوسیله کمپرسور تابلو را از هر گونه گرد وخاک تمیز می کنیم سپس تابلو را در یک سطح صاف کاملا” تراز می کنیم.

البته لازم به ذکر است قبل از ریختن رنگ زمینه چوبهای که بافت نرم دارند و رنگ به خود می گیرند بوم کنیم بدین صورت که بعضی از چوبها بافت نرمی دارند و خلل و فرج چوب باعث جذب رنگ به خود شده و در چوب نفوذ کرده و رنگ چوب را تغییر می دهد که برای جلوگیری از این کار باید نکات زیر را رعایت کرد.

۱- مقداری سیلر را رقیق کرده و با قلم مو روی چوبهای که بافت نرم دارند زد.
۲-پلی استر را با تینر رقیق و با کبالت و هاردنر مخلوط کرد و با قلم مو روی چوب زد.

طریقه محاسبه نمودن مقدار پلی استر

برای محاسبه نمودن مقدار پلی استر طول تابلو ضرب در عرض تابلو ضرب در ضخامت( ۳ میلیمتر )

بعد از مشخص شدن مقدار پلی استر به ازای هر ۱۰۰ سی سی پلی استر ۲ سی سی کبالت و ۴ سی سی هاردنر به پلی استر اضافه کرده و کاملا” آن را هم می زنیم سپس ماده به دست آماده را روی تابلو می ریزیم و پلی استر را روی سطح تابلو پخش می کنیم سپس پلی استر شروع به ژله ای شدن می شود که حدود ۲۰-۳۰ دقیقه طول می کشد

ضمنا” باید توجه نمود که هیچ وقت نباید کبالت و هاردنر را به طور هم زمان مصرف کنیم چون ایجاد حریق می کند بعد از ۱۲ الی ۲۴ ساعت پلی استر خشک می شود و می توان آن را سنباده زد و پرداخت نمود.

توجه: مقدار مصرف کبالت و هارد نر بستگی به محیط و فصول سال و نوع پلی استر متغیر است ( ۲ سی سی و ۴ سی سی)

روش ساب زدن و پرداخت رنگ زمینه

برای ساب زدن و پرداخت رنگ زمینه ابتدا با سنباده دیسکی پرداخت اولیه وهم سطح سازی را انجام می دهیم روش کار بدین صورت است که ابتدا کار را روی میز کار گذاشته و توسط چند تکه چوب آن را به میز کار محکم می کنیم . سپس سنباده شماره ۲۴ را به سنباده دیسکی وصل کرده و شروع به سنباده زدن می کنیم.

لازم به ذکر است در هنگام سنباده زدن دست را نسبت به صفحه افقی دیسکی کمی کج نگه داشته تا باربرداری بیشتری انجام شود. سپس سنباده شماره ۳۶ را به دستگاه وصل کرده تا هم سطح سازی بیشتری انجام شود و هم خش های سنباده ۲۴ گرفته شود،  سپس سنباده های ۴۰ و ۶۰ و ۸۰ و  ۱۰۰ و ۱۲۰ را به دستگاه سنباده وصل کرده و کار سنباده زدن را به ترتیب شماره سنباده انجام می دهیم.

در هنگام ساب زدن و پرداخت رنگ زمینه سنباده زدن را تا جایی ادامه می دهیم که به کمترین ضخامت چوب در تابلو برسد و سطح تابلو یکنواخت و هم سطح شود . سپس سنباده ۱۲۰ را به صفحه اسفنجی را که سطح صاف داردبوسیله چسب فوری می چسبانیم و به دستگاه سنباده وصل میکنیم و سپس صفحه اسفنجی که سنباده ۱۲۰ به آن وصل شده را کاملا” روی تابلو قرار داده و سنباده میزنیم . این کار باعث می شود که سطح تابلو هم سطح شود و هیچ گونه پستی وبلندی نداشته باشد و همچنین تمام خش های ناشی از سنباده قبلی گرفته شود .

بعد از سنباده زدن بوسیله سنباده دیسکی در این مرحله بوسیله سنباده لرزان کار سنباده زدن را انجام می دهیم. بدین صورت که سنباده پوست آب را تهیه میکنیم و سنباده را از وسط به دو قسمت تقسیم می کنیم و سنباده نصف شده را به سنباده لرزان وصل می کنیم . ابتدا سنباده شماره ۱۰۰ وسپس شماره های ۱۵۰ و ۱۸۰ و ۲۲۰ و ۲۸۰ و ۳۶۰ و ۴۰۰ را به سنباده لرزان وصل کرده و کار سنباده زدن را انجام می دهیم تا خشهای سنباده قبلی گرفته شود

توجه: هر چه شماره سنباده کمتر باشد سنباده زبرتر است و ابتدا استفاده می کنیم.

روش ریختن رنگ رو در مراحل رنگ کاری:

برای ریختن رنگ رو دو روش وجود دارد
۱-روش ریختن ۲-روش پاشیدن

الف- روش ریختن:

بدین ترتیب که مانند ریختن رنگ زمینه است با این تفاوت که در این قسمت از پودر های رنگی استفاده نمی شود .بعد از اینکه رنگ زمینه را سنباده لرزان زدیم باید روی تابلو را رنگ رو (پلی استر) بریزیم . برای این کار سطح تابلو را از گردو خاک تمیز میکنیم و دور تابلو را چسب کاغذی گرفته و تابلو را بر روی سطح میز کاملا” صاف قرار داده و تابلو را تراز میکنیم سپس مقدار پلی استر را محاسبه کرده و داخل ظرف تمیز می ریزیم . سپس کبالت به اندازه لازم به آن اضافه می کنیم و کاملا” آن را هم می زنیم و در نهایت پراکسید ( هاردنر ) به آن اضافه کرده و بعد از هم زدن آن را روی سطح کار می ریزیم .
بعد از ۲۴-۱۲ ساعت پلی استر خشک می شود سپس توسط شروع به سنباده زدن میکنیم . ابتدا با سنباده ۱۲۰ یا ۱۰۰ که به صفحه اسفنجی دستگاه سنباده دیسکی چسبانده ایم شروع به سنباده کاری می کنیم سپس توسط سنباده لرزان که سنباده های۱۰۰و ۱۵۰و ۱۸۰و ۲۴۰و ۳۲۰و۴۰۰ ان را سنباده می زنیم تا خشهای روی رنگ رو گرفته شود.

روش پاشیدن رنگ رو در مراحل رنگ کاری:
ابتدا پلی استر را با تینر فوری رقیق کرده سپس کبالت را به آن اضافه کرده و آن را کاملا” هم می زنیم سپس ماده به دست آماده را در داخل پیستوله می ریزیم بعد از آن پراکسید(هاردنر) به آن اضافه کرده و کاملا” هم می زنیم پیستو له ای که برای پاشیدن استفاده میکنیم باید از نوع سوزن درشت (۲/۵) باشد و به در هنگام پاشیدن پلی استر باید با سرعت باد کم روی کار بپاشیم .نحوه پاشیدن تقریبا” شبیه چکه کردن

ب- روش پاشیدن:
ابتدا قاب تابلو را با روزنامه کاملا” می پوشانیم تا در هنگام پاشیدن پلی استر روی قاب نپاشد سپس دور تابلو را چسب کاغذی گرفته و آن را روی میز تراز می کنیم سپس شروع به پاشیدن پلی استر روی تابلو می کنیم و بعد از پاشیدن منتظر می مانیم تا تقریبا” ژله ای شود سپس دو تا سه مرحله ای دیگر پاشیدن پلی استر را انجام می دهیم . سپس بعد از خشک شدن پلی استر(۲۴-۱۲ساعت) شروع به سنباده زدن می کنین که مثل مراحل سنباده کاری روش ریختن پلی استر روی تابلو می باشد

بعد از اینکه عملیات سنباده کاری رنگ رو (رنگ رو پاشش یا رنگ رو ریختنی) تمام شد قاب دور تابلو را سنباده زده و آستری و در صورت نیاز بتونه کاری را انجام می دهیم.
سپس برای براق کردن تابلو دو روش انجام می دهیم:
۱-ابتدا توسط دستگاه ماشین پوست کله نمد را به آن وصل کرده  قبل از اینکه کله نمد را به دستگاه کله نمد وصل کنیم آن را با آ ب میشوییم .سپس خمیر پولیش قرمز را با آب رقیق کرده و روی تابلو مالیده و دستگاه ماشین پوست که کله نمد به آن وصل است آن را صیقل می دهیم این عمل را ۳ تا ۴ بار انجام می دهیم. خمیر قرمز باعث می شود خشهای سنباده ۴۰۰ از بین برود .
سپس خمیر سفید که نرمتر از خمیر قرمز است را با آب رقیق کرده و روی تابلو میمالیم و با دستگاه ی که کله نمد به آن وصل است آن را صیقل می دهیم این عمل را ۲ تا ۳ بار انجام می دهیم . خمیر سفید باعث میشود خشهای که توسط خمیر قرمز ایجاد میشود از بین برود.

بعد از این مرحله کله نمد را از ماشین پوست جدا کرده و پوست بره را به دستگاه وصل می کنیم و با خمیر پولیش سفید یک بار با پوست بره می کشیم سپس شیر پولیش را روی سطح کار می زنیم و با پوست بره روی تابلو میکشیم و پرداخت آخری انجام میدهیم این کار باعث براق شدن سطح تابلو می شود بعد از براق شدن تابلو باید دور و پشت تابلو را بتونه کاری کرده سپس روی بتونه را سنباده کشیده سپس دور و پشت تابلو را با رنگ فوری که با تینر رقیق کرده میزنیم . عمل رنگ کاری علاوه بر زیبایی باعث می شود که رطوبت در تابلو اثر منفی نگذارد.

روش دوم ( مراحل رنگ کاری ):

بعد از اینکه رنگ رو را سنباده زدیم قاب تابلو را سنباده زده سپس قاب و پشت تابلو را در صورت نیاز بتونه زده سپس سنباده زده سپس بوسیله پیستوله پشت تابلو را رنگ آمیزی می کنیم . بعد از آن قاب تابلو را آستری زده وتابلوآماده برای پاشیده رنگ می شود .
اگر میخواهیم تابلو مات شود ابتدا نیم پلی استر مات را با تینر فوری ۱۰۰۰۰ رقیق کرده و هاردنرمورد نیاز به آن اضافه کرده سپس تابلو را از هرگونه گرد وخاک تمیز کرده و در جایی که عاری از هر گونه گرد و خاک باشد قرار داده سپس بوسیله پیستوله سطح تابلو و قاب آن را نیم پلی استر می پاشیم.
ولی اگر می خواهیم تابلو براق باشد نیم پلی استر براق یا پلی استر براق (ایستاده) می توان استفاده کرد .طرز کار نیم پلی استر مانند نیم پلی استر مات است وتفاوت این دو در مات وبراق بودن است .
اما پاشیدن پلی استر ایستاده یا پلی استر براق مانند پلی استر پوست پولیش است تفاوت این دو این است که حتما” باید پلی استر ایستاده را بوسیله پیستوله پاشید  و تفاوت دیگری پلی استر پوست پولیش برای براق شدن نیاز به پولیش کاری دارد ولی پلی استر ایستاده یا براق به این مراحل نیاز ندارد و بعد از پاشیدن توسط پیستوله براق می شود .
طریقه کار کردن پلی استر ایستاده یا براق: مقدار پلی استر را مشخص کرده سپس بوسیله تینر فوری ۱۲۰۰۰۰-یا۱۵۰۰۰ رقیق کرده و کبالت مورد نیاز را به آن اضافه کرده و کاملا” با پلی استر هم میزنیم تا کاملا” مخلوط شود سپس به آن هاردنر اضافه کرده و آن را هم زده سپس آن را داخل پیستوله ریخته و روی تابلو می پاشیم.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.09112570270 قدبنان 

ابزار و وسایل رنگ کاری

ابزار و وسایل رنگ کاری شامل موارد به شرح زیر می باشند: ۱- سنباده  ۲-قلم مو ۳- تخته بتونه    ۴- بتونه  ۵- لیسه و کاردک ۶- کمپرسور ۷- پیستوله ۸- آستری ها ۹- انواع رنگها
۱- سنباده: سنباده مورد استفاده در معرق به شرح زیر میباشد
الف : سنباده پوست آب : سنباده های هستند که دانه های سنباده بوسیله چسب ضد آب چسبیده می شوند و به ابعاد ۲۸در ۳۲ سانتیمتر می باشد . سنباده پوست آب را از طول به ۲ قسمت مساوی تقسیم کرده و برای سنباده لرزان مورد استفاده است.

ب: سنباده پارچه ای : سنباده های هستند که پشت آنها پارچه است و به آن سنباده آهنی نیز می گویند این سنباده ها به صورت رولی و به
عرض cm 14 می باشد و نوع دیگر آن به صورت دیسکی به قطر های مختلف که سوراخی در وسط آن وجود دارد و به دستگاه دیسکی وصل می شود دوام سنباده پارچه ای بیشتر است.
۳- سنباده کاغذی : معمولا” به رنگ کرم میباشد و نسبت به سنباده پارچه ای دوام کمتری دارد

شماره سنباده بستگی به تعداد دانه های که در سنباده در یک اینچ مربع وجود دارد مشخص می شود مثلا” شماره ۱۰۰ یعنی در یک اینچ
مربع ۱۰۰ دانه سنباده وجود دارد .هر چه شماره سنباده کمتر باشد سنباده زبرتر است و هر چه شماره آن بیشتر باشد نرمتر است.

سنباده دیسکی شماره های و ۳۶ و ۴۰ و ۵۰ و ۶۰ و ۸۰ و ۱۰۰ و ۱۲۰ در بازار وجود دارد که ۲۴ زبرترین و۱۲۰ نرمترین می باشد.
سنباده پوست آب شماره های ۶۰ و ۸۰ و ۱۰۰ و ۱۲۰ و ۱۵۰ و ۱۸۰ و ۲۲۰ و ۲۴۰ و ۲۸۰ و ۳۲۰ و ۳۴۰ و ۴۰۰ و ۶۰۰ و ۸۰۰ و ۱۲۰۰ وجود دارد که در در معرق چوب تا شماره ۴۰۰ مورد استفاده قرار می گیرد. زبرترین شماره ۶۰ و نرمترین ۱۲۰۰ می باشد.

طریقه چسباندن سنباده به صفحه ماشین پوست
چسبی که برای چسباندن به صفحه استفاده میشود چسب فوری یا چسب کفاشی میباشد که بهترین نوع آن پاتکس میباشد .ابتدا دو سطحی که می خواهیم بچسبانیم کاملا” از گرد و خاک تمیز کرده سپس چسب را روی دو سطح مالیده سپس بعد از۱۰- ۱۵ دقیقه سنباده را روی صفحه ماشین پوست قرار داده تا کاملا” خشک شود . در موقع چسباندن سنباده به صفحه ماشین پوست هر چقدر هوا کمتر بین آنها قرار بگیرد بهتر به هم می چسبد.

۲- قلم مو
ساده ترین وسیله برای رنگ آمیزی سطوح مختلف جهت رنگهای پوششی و خود رنگ می باشد . قلم مو در ابعاد و اندازه های گوناگونی وجود دارد . قلم مو ها پس از آنکه چند بار استفاده شد از کار در آمده و موهای اضافی آن گرفته می شود و چنین قلم مو ها برای رنگ آمیزی مناسب تر است.
قلم مو از سه قسمت تشکیل شده است ۱- دسته چوبی ۲- مو های قلم مو ۳- قسمتی که مو ها را به دسته متصل می کند و معمولا” فلزی می باشد تشکیل شده است پس از پایان کار باید قلم مو را بوسیله حلال مخصوص به رنگی که استفاده کردیم تمیز کرد.

هنرجویان عزیز در صورت وجود هرگونه سوال یا راهنمایی می توانید با آموزشگاه و هنرکده معرق سیمرغ تماس بگیرید.09112570270 قدبنان 

[kkstarratings]